Opleiding

De leidraad is een online toolbox en 'inspiratiekit', met handvatten voor docenten en opleidingsteams in het hoger (beroeps)onderwijs om aandacht voor taalontwikkeling welbewust en betekenisvol in te bedden in hun curricula, didactiek en beleid. De handvatten vloeien voort uit de Kennisbasis taalbewust hoger onderwijs van het lectoraat en zijn gegroepeerd rond zes ‘uitvoeringsprincipes’. Elk principe is voorzien van toepassingsvoorbeelden (veelal van opleidingen binnen hogeschool Rotterdam zelf), verdiepende achtergrondinformatie en praktische instrumenten, formats of andere hulpmaterialen. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

In dit verkennende, beschrijvende onderzoek (looptijd januari-september 2021) hebben we in kaart gebracht in hoeverre taalgericht vakonderwijs (TVO) ingebed is in de lerarenopleidingen in Nederland. Er werden interviews met TVO-experts (n=15) gehouden, en een aantal van hen (n=4) voerden een aanvullende analyse uit om grip te krijgen op de inbedding van TVO in verschillende curriculumonderdelen. Overall kan gesteld worden dat TVO geen vanzelfsprekende, structurele verankering in de curricula van lerarenopleidingen kent, ondanks het breed erkende belang van taalgerichte vakdidactische competenties bij leraren. De inbedding van TVO is vooralsnog sterk afhankelijk van individuen en hun beschikbare tijd, prioriteit en expertise. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Startende studenten worden in het hoger onderwijs geconfronteerd met academisch taalgebruik, iets waar velen nog maar weinig mee vertrouwd zijn. Aangezien academische taalvaardigheid een noodzakelijke voorwaarde is voor studiesucces, zetten instellingen hoger onderwijs in Vlaanderen en Nederland in op taalondersteuning voor studenten. In veel instellingen evolueerden deze inspanningen tot een formeel, structureel verankerd taalbeleid, maar onderzoek naar de implementatie ervan is beperkt. Deze studie beschouwt twee aspecten van de implementatie van taalbeleid. Eerst onderzoeken we of er een gedeelde basis voor ondersteuningsmateriaal academische taalvaardigheid bestaat door te kijken naar de academische woordenschat die wordt aangereikt om de overgang naar het hoger onderwijs te ondersteunen. Uit onze resultaten komt geen grote gedeelde kernwoordenschat algemeen academisch Nederlands. Ook is het niet mogelijk om met zekerheid te zeggen dat de beschikbare ondersteuningsmaterialen voor woordenschat de woorden aanreiken die echt nodig zijn. Ten tweede kijken we of er een gedeelde strategie is om taalbeleid en taalondersteuning kwaliteitsvol vorm te geven om de overgang naar het hoger onderwijs te faciliteren. Onze resultaten tonen een gematigde overeenkomst. De focus ligt hierbij vooral op beleidsvoerende criteria en de nood aan onderzoek. We besluiten dat de aanleg van een corpus algemeen academisch Nederlands en de ontwikkeling van een woordenlijst academisch Nederlands op basis van corpusonderzoek eerste cruciale stappen kunnen zijn om te ondersteunen bij de overgang naar het hoger onderwijs en om taalbeleid verder uit te bouwen in Vlaanderen en Nederland. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Weerstand rond taalbeleid kan je pareren door te leren omgaan met ‘mislukkingen’, en indien nodig al te rigide processen los te laten. Essentieel daarbij is de dialoog met alle betrokkenen aangaan, en de samen de zoektocht doen naar de toegevoegde waarde en de essentie voor je doelgroep. Daarnaast moet je de autoriteit effectief opzoeken en opnemen. Steun van zowel beleid als collega’s is hierbij onontbeerlijk. Beleidssteun vormt een essentiële factor voor goed functioneren, met een sleutelrol voor vertrouwen in de leidinggevende. Steun van de collega’s moet vooral het beogen van zinvolle invulling versterken. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Een kwalitatieve exploratie als input voor curriculumontwikkeling

Om opleidingen houvast te bieden bij het opstellen van de communicatieleerlijn had het lectoraat Human Communication Development van de FEM eerder al een conceptueel kader ontwikkeld. Tijdens het opstellen van de communicatieleerlijn, bleek dat een aantal opleidingen behoefte had aan gestructureerde input vanuit het werkveld om beter een beroepsgerichte invulling te kunnen geven aan het communicatie-onderwijs. Daartoe heeft het lectoraat in vier beroepsdomeinen (Accountancy, Communicatie, hbo-rechten en Logistiek & Economie) deelstudies uitgevoerd naar wat leidinggevenden verstaan onder een communicatief competente professional, met als doel om de opleidingen te kunnen adviseren over een beroepsgerichte invulling die past binnen de kaders van het hoger onderwijs. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Wat moeten hbo-studenten kennen en kunnen om competent te kunnen communiceren in het Nederlands als ze na hun opleiding de arbeidsmarkt betreden? Wat betekent dat voor de invulling van een onderwijsprogramma? Dat zijn vragen die bij menige opleiding spelen. In deze bijdrage wordt een model gepresenteerd dat als basis kan dienen voor het opstellen van een doorlopende leerlijn van de communicatieve competentie in het Nederlands. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Een onderzoek naar schrijfprocessen van hbo-professionals als input voor curriculumontwikkeling

Eerder uitgevoerde veldstudies laten zien dat het werkveld de strategische competentie (afstemmen op de context en onderdeel van de communicatieve competentie) van groot belang vindt, vooral bij veelschrijvers zoals juristen en communicatieprofessionals. Daarnaast blijkt uit literatuurstudie dat er in het schrijfprocesonderzoek de afgelopen jaren weinig aandacht is geweest voor (elementen uit) de context waarin schrijvers functioneren.
Om te weten welke inzichten uit de schrijfpraktijk bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de strategische competentie (als onderdeel van de communicatieve competentie) in het hbo-onderwijs zijn twee case studies uitgevoerd, met een focus op de context waarin professionals schrijven. Die context blijkt een essentiële factor, maar lijkt vooralsnog onderbelicht in de hbo-opleidingen. Meer aandacht in het hbo-onderwijs voor schrijfprocessen in het algemeen en de dynamiek van schrijven in de praktijk blijkt dus aangewezen, zodat studenten bewuster strategische keuzes kunnen maken. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Howest hanteert een taalbeleidvisie die breed, integraal en op maat wil werken, door in te zetten op instrumenten en professionalisering. Dit wordt geconcretiseerd door de stuurgroep taalbeleid, die leerlijnen uitwerkt. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Het taalteam van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) ontwikkelde bijeenkomsten Taal- en Denkdidactiek om docenten te laten zien op welke manier zij allen konden bijdragen aan een ontwikkeling in zowel taal als denken. Binnen die context ontstond de nood aan een vastgestelde set aan competenties of vaardigheden, die zou kunnen bijdragen aan het bepalen van de hulpvraag van de docent en het afstemmen van wederzijdse verwachtingen. Om aan die nood tegemoet te komen, werd een competentieprofiel opgesteld voor de taalontwikkelende docent. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten

Behoefteanalyse voor (taal)curriculumontwerp in het hoger economisch onderwijs

Het doel van dit onderzoek is om taalonderwijs aan te bieden in het hoger economisch onderwijs dat is gebaseerd op het professionele taalgebruik zoals dat voorkomt in het economische beroepenveld. Om dat doel te bereiken is professioneel taalgebruik geïdentificeerd met behulp van een behoefteanalyse, die inzicht geeft in het professionele taalgebruik van economische professionals en hun objectieve taal- en communicatiebehoeften. Het is de bedoeling deze objectieve taal- en communicatiebehoeften natuurgetrouw te beschrijven op een detailniveau dat voldoende is om effectief Taal voor Specifieke Doeleinden (TSD) in het hoger economisch onderwijs te ontwerpen. TSD wordt volgens Huhta, Vogt, Johnson & Tulkki (2013) ingericht op basis van leerbehoeften (studenten of professionals) die zich in een bepaalde opleiding of discipline (gaan) bevinden en die gericht is op de ontwikkeling van het taalgebruik uit die discipline. Lees de uitgebreide toelichting en download de documenten